4.3. Baten en lasten en toelichting

De Begroting 2027 is de eerste begroting van deze bestuursperiode. Deze begroting is gebaseerd op twee uitgangspunten. Als eerste houden we de begroting structureel en reëel sluitend. Daarvoor scherpen we verschillende ramingen aan en maken daarmee een deel van eerder (serieel) incidenteel gefinancierde activiteiten structureel. Beeld blijft dat er -mede doordat het Rijk de pauzeknop heeft ingedrukt bij de herverdeling gemeentefonds- maar beperkt nieuwe middelen beschikbaar komen. Niet alles kan daarom doorgetrokken worden. Voor het sociaal domein ligt er daarnaast een forse opgave om de voorziene kostenontwikkeling af te buigen. We maken binnen de beschikbare middelen wel al een start met de invulling van het coalitieakkoord Samen vooruit, samen thuis. Bij de Kadernota 2028 zetten we de volgende stappen in de uitvoering van het coalitieakkoord. Tenslotte zetten we ook een deel van de gespaarde middelen voor investeringen in. Dit lichten we nader toe in paragraaf 3i Investeringen.  

Uitgangspositie
De financiële uitgangspositie bestaat uit de optelling van de circulaires gemeentefonds, de jaarlijks terugkerende technische actualisaties plus enkele correcties en mutaties reserves. Via egalisaties verdelen we de beschikbare middelen vervolgens (budgettair neutraal) beter over de jaren. Dat leidt tot het volgende beeld:

Gemeentefonds
De financiële ruimte vanuit de circulaires gemeentefonds is eerder toegelicht in het Financieel bericht maart 2026 en de Raadsbrief Meicirculaire Gemeentefonds 2026. Belangrijk onderdeel van de circulaires is de grondslag voor de indexatie van de budgetten. Het rijk baseert dit op het CPB-cijfer voor Prijs bruto binnenlands product (bbp). In de meicirculaire, waar deze begroting volgens de voorschriften op gebaseerd is, is dat 2,5%. Conform het coalitieakkoord geven we ook weer door wat we krijgen. Bijstellingen gedurende het jaar corrigeren we op de index van het jaar erna. De lopende regionale afspraken op het gebied van Samen voor jeugd en de gemeenschappelijke regelingen komen nu nog hoger uit dan het bbp. We zetten komend jaar in op verdere harmonisatie. Om het systeem van indexatie budgettair neutraal in de begroting te kunnen verwerken stijgen de lokale lasten met 2,6%. Dit lichten we toe in paragraaf 3a Lokale heffingen.   

Technische actualisaties
Door de reguliere technische actualisaties neemt met name de incidentele ruimte toe. De jaarschijven van de investeringsplanning zijn herijkt waarbij op basis van een meer realistische planning verschuivingen naar latere jaren hebben plaatsgevonden en de nieuwe investeringen en vervangingsinvesteringen zijn toegevoegd. De mutaties leiden tot een voordeel op de kapitaallasten in 2027 van 7 mln. Het nieuwe bedrag aan investeringen is nog steeds ambitieus. Op basis van de nieuwe regelgeving nemen we daarom voor 2027 ook een stelpost op van 1,3 mln incidenteel voor mogelijke onderuitputting van de kapitaallasten. Het totale incidentele voordeel bedraagt daarmee 8,3 mln.

Mutaties reserves
Een specifiek aantal reserves zijn voor de begroting 2027 doorgelicht. Dit leidt tot vrijval van de bedragen vanuit de reserve Bodemsanering (2,8 mln) en Saldireserve specifiek/onderdeel Berenschot (2,2 mln). Richting Kadernota 2028 zetten we de volgende stap en houden we alle reserves opnieuw tegen het licht. Naast deze vrijval zetten we ook 7 mln uit het rekeningresultaat 2025 in (zie intensiveringen).   

Correcties
We maken twee structurele correcties. De eerste structurele correctie betreft de parkeeropbrengsten. Latere sluiting van parkeerterreinen en tariefsverhoging leiden per saldo tot een meeropbrengst van 1,5 mln in 2027 (oplopend naar 2,2 mln in 2030). De tweede structurele correctie hangt samen met de taakstelling die in het coalitieakkoord is opgenomen voor de organisatie. Daarvoor boeken we nu 1 mln in. Richting Kadernota 2028 vullen we die taakstelling verder in.

Intensiveringen
Onderstaande tabel laat de verdeling van de beschikbare middelen over de jaren en de programma’s zien.

Klimaat en weer

• Voor onderhoud, beheer en vervanging van bestaande speelvoorzieningen in de openbare ruimte stellen we structureel 0,3 mln. Beschikbaar.
• Voor de investeringsbehoefte ten behoeve van de aanleg van Fase 4 Markt, is een SSK-kostenraming opgesteld. Dit leidt tot het beschikbaar stellen van (taakstellende) kapitaallasten van 0,2 mln in het kader van groen.

Ondernemende stad

• De afgelopen jaren hebben gemeente en BIZ Eindhoven Centrum de samenwerking succesvol uitgebouwd. Door de gemeentelijke bijdrage te koppelen aan de investeringen van ondernemers en vastgoedeigenaren konden middelen worden verdubbeld, projecten worden versneld en is een robuust netwerk ontstaan dat dagelijks bijdraagt aan een aantrekkelijke, veilige en goed functionerende binnenstad. We verlengen dit met structureel 0,5 mln.
• De MKB-deal 2024-2026 heeft zich bewezen als een effectief instrument voor het versterken van het Eindhovense MKB en levert bijdrage aan de doelstellingen uit het MKB-plan, het uitvoeringsprogramma, het coalitieakkoord en de Actieagenda mkb-dienstverlening. Ook zetten we het programma Snappen of schrappen door. In totaal maken we hiervoor structureel 0,5 mln. vrij.
• Voor de gestegen veiligheids- en beheerkosten van evenementen en o.a. de professionalisering van GLOW  trekken we 4x 0,4 mln incidenteel uit.

Sociale stad

• We zetten conform het coalitieakkoord een incidenteel bedrag in voor de overbrugging van het afbuigen van de kostenontwikkeling jeugd en wmo. Voor 2027 is dat in totaal 10 mln. incidenteel (waarvan 5 mln. uit het rekeningresultaat).
• Outreachend werk is een methode waarbij professionals uit het sociale domein preventief te werk gaan. Ze pakken vroegtijdig signalen op en proberen daarmee grotere problemen te voorkomen. Om deze basisondersteuning aan de meest kwetsbare inwoners op straat te continueren zetten we 0,3 mln structureel in.
• Het Actieplan EU-Arbeidsmigranten is ontwikkeld om de woon- werk- en leefomstandigheden van EU-arbeidsmigranten in Eindhoven en regio (duurzaam) te verbeteren. Op de diverse actielijnen zijn aantoonbare resultaten behaald. Tegelijkertijd laat de groeiende doelgroep zien dat de opgave niet tijdelijk maar structureel van aard is. Om behaalde resultaten te borgen en doorontwikkeling mogelijk te maken is structureel 0,2 mln nodig.
• Het Crisis Interventie Team (CIT) Zuidoost-Brabant is het aanspreekpunt voor jeugdigen en/of hun ouders die thuis of in de opvoeding een crisis ervaren, waardoor het thuis onveilig is. Hiervoor trekken we structureel 0,2 mln uit.
• We faciliteren en stimuleren initiatieven en evenementen gericht op het verbinden van oude en nieuwe Eindhovenaren. Dit is van groot belang is om de leefbaarheid en sociale samenhang van een internationaliserend Eindhoven op peil te houden. Voor diversiteit en inclusie komt daarom structureel 0,7 mln beschikbaar.  
• Het MBO-actieplan is erop gericht om de zichtbaarheid en het belang van MBO-onderwijs in de regio te vergroten. Het plan maakt verschillende initiatieven mogelijk zoals het Vibes studentenfestival, MBO-awards, Crafted festival, Challenge 040 en een imagocampagne. De voortzetting kost structureel 0,2 mln.   
• Wijk-GGD’ers blijven langdurig bij zorg mijdende inwoners met complexe problematiek aankloppen om een vertrouwd gezicht te worden en toch zorg te kunnen realiseren voor deze doelgroep. Wijk-GGD’ers zijn daarmee ook directe verbinders tussen bewoners, hun omgeving, de gemeente, politie en andere hulpinstanties. Met 0,4 mln maken we het nog incidenteel gedekte deel nu ook structureel.

Woningbouw en fijne wijken

• Voor de aandachtspunten en de ambities op het gebied van wonen maken we structureel 1 mln vrij. Dit besteden we aan verschillende onderwerpen. We starten onder meer met een ambtelijk doorstroomteam. Dit is een nieuw initiatief in samenwerking met de corporaties om de doorstroom op de woningmarkt te stimuleren.
• Bouwtoezicht voor de bestaande stad wordt met de verdichting van de stad steeds meer en ingewikkelder. Voor de opvolging van meldingen uit de stad stellen we daarom 0,25 mln beschikbaar.
• Voor cofinanciering woningbouw is een incidentele impuls nodig van 7,5 mln. Voor WMRE en WBI aanvragen 2026 is 4,2 mln aan cofinanciering nodig; voor de aanvragen 2027 wordt rekening gehouden met 3,3 mln.
• Om wijkgericht te werken, de sociale basis te versterken, bewoners meer zeggenschap te geven over hun leefomgeving en zichtbare resultaten in de wijken te realiseren stellen we 0,3 mln. structureel beschikbaar. Met deze middelen kunnen stadsdeelteams samen met bewoners en maatschappelijke partners concrete verbeteringen realiseren die direct zichtbaar en merkbaar zijn in de buurt, zoals ontmoetingsplekken, buurtactiviteiten, ondersteuning van bewonersinitiatieven en kleinschalige fysieke maatregelen die bijdragen aan de leefbaarheid en het thuisgevoel in buurten.
• Voor onze bijdrage aan het Luchthavenoverleg is 0,1 mln structureel nodig.  

Bereikbaarheid

• Voor de kapitaallasten die volgen uit de investeringen voor mobiliteit komt structureel 1 mln beschikbaar vanaf 2028.
• Voor de investeringsbehoefte ten behoeve van de aanleg van Fase 4 Markt, is een SSK-kostenraming opgesteld. Dit leidt tot het beschikbaar stellen van (taakstellende) kapitaallasten van 0,3 mln in het kader van wegen.

Veilige wijken

• Samen met andere partners dragen straat- en horecastewards bij aan een leefbaar en veilig Eindhoven. Zij ondersteunen bij de aanpak van verschillende vormen van sociale overlast in Oud-Woensel en het Centrum. Daarnaast ondersteunen zij politie, handhaving en evenementenorganisaties bij grootschalige evenementen. De horecastewards zijn actief op en rondom Stratumseind. Hiervoor komt in elk geval 0,6 mln beschikbaar en onderzoeken we of er financiële mogelijkheden zijn dit verder uit te breiden door binnen bestaande middelen te prioriteren.
• Voor het project vergunningplicht Kruisstraat stellen we in 2027 en 2028 0,4 mln per jaar incidenteel beschikbaar.

Levendige stad

• In het coalitieakkoord is vastgelegd dat het budget voor cultuur groeit naar het niveau van de grote steden. Met structureel 1 mln zetten we hierin de eerste stap. Dit besteden we aan verschillende onderwerpen met zowel een incidenteel als structureel karakter. Zo werken we aan een IHP cultuur. De investeringen die hieruit volgen leiden op termijn tot kapitaallasten. Incidenteel komen onder meer snelgeldsubsidies (aanvulling), nachtcultuur en het Abbemuseum in aanmerking.  
• We zetten 2 mln incidenteel uit het rekeningresultaat in op acute problemen bij culturele instellingen.
• Het is van belang om in een groeiende stad te blijven investeren in sport. Met het Integraal Huisvestingsplan Sport (IHP-Sport) wordt hier invulling aan gegeven. In het IHP Sport gaat de aandacht niet alleen uit naar de sportinfrastructuur maar ook naar het stimuleren van inwoners om te gaan sporten en bewegen. Met een intensivering van 0,65 mln zetten we de volgende stap in de uitvoering.
• In lijn met het coalitieakkoord wordt 0,15 mln ingezet op de verduurzaming van erfgoed, een sterkere verankering van erfgoed in de ruimtelijke ontwikkeling van de stad en het vergroten van de zichtbaarheid van erfgoed voor inwoners.