3c. Onderhoud kapitaalgoederen

De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van de openbare ruimte en het gemeentelijk vastgoed (kapitaalgoederen). Deze paragraaf beschrijft de verschillende onderdelen en activiteiten. Hieronder is per soort kapitaalgoed beschreven:

• de beleidskaders waarop het onderhoud van de kapitaalgoederen is gebaseerd;
• door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau van onderhoud;
• arealen;
• de actuele staat van onderhoud.

De in de begroting opgenomen budgetten zijn per kapitaalgoed in onderstaande paragrafen opgenomen.

Wegen

Kwaliteitsniveau
In 2025 is het kwaliteitsniveau voor wegen opnieuw vastgesteld: kwaliteitsniveau C, waarbij kwaliteitsniveau D geaccepteerd wordt als dit niet leidt tot onveilige situaties en kapitaalvernietiging (in totaal maximaal 9,6% van het totale areaal). Minimaal 90,4% van het areaal moet dus voldoen aan het kwaliteitsniveau C, of hoger. Eens per twee jaar worden weginspecties gehouden. Eind 2025 is de laatste inspectie uitgevoerd. Toen voldeed 90,8% van het areaal aan het vastgestelde kwaliteitsniveau. We voldoen dus aan het vastgestelde kwaliteitsniveau. Er is geen sprake van kapitaalvernietiging of onveilige situaties. Er zijn voldoende middelen beschikbaar om het benodigde onderhoud uit te voeren. Wel hebben we te maken met complexiteit in de afstemming met andere werkzaamheden, het werk met werk maken en de afstemming met stakeholder, zoals werkzaamheden als gevolg van woningbouwontwikkelingen, mobiliteitsprojecten, energietransitie en vervanging/onderhoud van kabels en leidingen.

Middelen
Eindhoven heeft op basis van het Wegenbeheerplan 2025-2028 in de begroting een structureel bedrag begroot ten behoeve van het volledige geplande onderhoud en de geplande vervanging van wegen. Daarnaast beschikken we over een reserve groot onderhoud openbare ruimte van waaruit eventueel onvoorzien en niet gepland incidenteel groot onderhoud, waar geen dekking voor is, aan wegen (bijvoorbeeld ten behoeve van meeliften/werk met werk maken) uitgevoerd kan worden. De groot onderhoudsprojecten die in 2026 in uitvoering worden genomen, met daarbij geplande uitvoeringskosten, worden ten laste van de daartoe beschikbare structurele exploitatiemiddelen  gebracht. Beschikbare budgetten (exploitatie) voor groot onderhoud en klein onderhoud zijn opgenomen in onderstaande tabel. De investeringen in de wegen worden niet meegenomen in deze paragraaf onderhoud kapitaalgoederen, omdat hier geen sprake is van onderhoud. In het wegenbeheerplan 2025-2028 is rekening gehouden met een jaarlijkse investering in wegen en hiervoor zijn de middelen in de begroting beschikbaar gesteld.

Openbare verlichting

Kwaliteitsniveau
De openbare verlichting van de gemeente wordt onderhouden op basis van de uitgangspunten veiligheid (er is voldoende goed werkende openbare verlichting) en betrouwbaarheid. Op basis van levensduur bepalen we (theoretisch) of de lichtpunten en armaturen voldoen. Als we kijken naar de theoretische levensduur dan is 12,5% van de masten ouder dan 40 jaar en 37,7% van de armaturen ouder dan 20 jaar. Dat betekent niet dat er sprake is van een onveilige en onbetrouwbare situatie. Voor de masten worden stabiliteitstesten uitgevoerd om te kunnen beoordelen of de mast nog langer dan 40 jaar kan blijven staan. Ook armaturen worden frequent gecontroleerd en zo nodig worden lampen vervangen, om een betrouwbaar en veilig lichtbeeld te kunnen garanderen.

Middelen
Uitgangspunt bij vervanging is dat armaturen vervangen worden door (duurzame) led-verlichting. Daarnaast is besloten dat in 2030 alle openbare verlichting voorzien moet zijn van led, conform onze klimaatdoelstelling. Dit vraagt om een extra impuls om armaturen te vervangen. Met deze impuls is inmiddels een start gemaakt en deze wordt in 2027 en verder, voortgezet. Als gevolg van de verleddingsopgave is er op dit moment geen extra opgave voor groot onderhoud. Jaarlijks is investeringsbudget beschikbaar om de traditionele verlichting te vervangen door led.

Bruggen, tunnels en viaducten

Kwaliteitsniveau
De bruggen, tunnels en viaducten schouwen we elk jaar op beeldkwaliteit (schoon en heel) en iedere drie tot vijf jaar vindt een technische inspectie (schoon, heel en veilig) plaats door een extern bureau. In 2027 worden er weer nieuwe technische inspecties uitgevoerd. Voor de beeldkwaliteit geldt voor bruggen, tunnels en viaducten dat 90% moet voldoen aan de basiskwaliteit. Uit de visuele inspectie van 2025 blijkt dat 94% voldoet aan de basiskwaliteit. Bij bruggen en viaducten die aangelegd zijn vóór 2000 bestaat het risico dat de constructie niet meer voldoet, omdat de verkeersbelasting en -intensiteit sterk zijn toegenomen ten opzichte van de oorspronkelijke situatie en omdat wet- en regelgeving inmiddels aangescherpt zijn. Met technische inspecties kan niet in beeld worden gebracht of de constructie nog veilig is. Door middel van specialistisch onderzoek, risicoanalyses en herberekeningen wordt nader onderzocht of maatregelen op korte of langere termijn noodzakelijk zijn. Indien een brug niet tijdig wordt versterkt of vervangen, moeten maatregelen getroffen worden om de veiligheid te waarborgen. Dat kan bijvoorbeeld door een gewichtsbeperking in te stellen of de rijstroken/rijbanen af te sluiten voor zwaar verkeer. Kunstwerken die niet voldoen worden door periodieke veiligheidsmonitoring gecontroleerd. Voor enkele kunstwerken is de veiligheid geborgd door middel van ingestelde gewichtsbeperking van 30 of 45 ton. Met deze beperking voldoen deze kunstwerken aan de eisen. In 2027 worden er weer voor enkele kunstwerken nieuwe herberekeningen en risicoanalyses opgepakt. Hieruit zal blijken of deze kunstwerken voldoen aan de eisen of dat er nog maatregelen getroffen moeten worden, zoals gewichtsbeperkingen of versterkingen.

Middelen
Uit de inspectieresultaten blijkt dat er voor de komende beheerperiode voldoende dekkingsmiddelen zijn om het onderhoud uit te kunnen voeren. Voor groot en klein onderhoud zijn middelen beschikbaar via het structurele exploitatiebudget. Beschikbare budgetten zijn in de onderstaande tabel weergegeven.   

Groen

Kwaliteitsniveau
Voor verschillende gebieden hanteren we verschillende ambities voor het kwaliteitsniveau van groen. Voor de binnenstad van Eindhoven en de directe omgeving van het winkelcentrum Woensel hanteren we onderhoudsniveau Hoog (A). Voor de parken, natuur- en recreatiegebieden en de landbouwgebieden hanteren we onderhoudsniveau Laag (C). Voor zwerfafvalbeheersing in het groen hanteren we in alle functionele gebieden onderhoudsniveau Basis (B). Voor alle overige functionele gebieden hanteren we het onderhoudsniveau Basis (B). We streven ernaar dat 90% van het groen vitaal en gezond is. In 2025 voldoet 77% van het groen aan deze norm.

Middelen
In de begroting 2027 is (op basis van het Groenbeheerplan 2024-2027) budget begroot voor het uitvoeren van het geplande onderhoud en vervangingen van groen en bomen. In 2025 is het Beheerkader Groen ontwikkeld dat inzicht geeft in het ‘opgavegericht beheren en onderhouden’ en inzet van de incidentele en structurelere middelen voor inlopen van vervangingen. In de periode 2026-2029 zijn daarom extra incidentele en structurele middelen (totaal over de periode 2026-2029: € 6,1 miljoen, bij Kadernota 2026) beschikbaar gesteld voor het deels inlopen van vervangingen. Hiermee is er naar verwachting tot en met 2030 voldoende dekking voor de onderhoudslasten van de kapitaalgoederen binnen het taakveld groen.
In de begroting 2027 zijn middelen opgenomen voor het onderhouden en vervangen van speeltoestellen en speelvoorzieningen in de openbare ruimte en speeltuinen. Dit is gebaseerd op het Meerjarenplan Spelen en Sporten. Voor bestaande speelvoorzieningen zijn voldoende middelen voor het onderhoud in 2027-2030 en er zijn voldoende middelen voor vervanging in 2027.

Beschikbare budgetten (exploitatie): € 20,1 miljoen, aflopend naar € 18,9 miljoen in 2030. De daling wordt op hoofdlijnen veroorzaakt doordat enkele budgetten van tijdelijke aard zijn zoals bijv. het inlopen van onderhoud.

De investeringen in groen worden niet meegenomen in deze paragraaf onderhoud kapitaalgoederen, omdat hier geen sprake is van onderhoud. Investeringen hebben, in tegenstelling tot kosten van onderhoud, wel invloed op de gebruiksduur van het actief. In het Beheerplan Groen is rekening gehouden met een jaarlijkse investering in groen en hiervoor zijn de middelen in de begroting beschikbaar gesteld.

Water (inclusief riolering en oeverbescherming)

Kwaliteitsniveau
Er zijn 3 projecten in 2026 niet uitgevoerd, vanwege beperkte resterende investeringsbudgetten in het laatste jaar van het WKA 2023-2026. De sinkholes die ontstaan zijn in de winter van 2023-2024 hebben aangetoond dat een aantal riolen sneller vervangen moest worden dan voorheen gedacht. En in 2025 is er (ver) bovengemiddeld geïnvesteerd dan begroot.
Door dergelijke ontwikkelingen hebben we geconcludeerd dat er in het komende UP WKA 2027-2032 voldoende investeringsbudgetten geraamd dienen te worden.

Middelen
Om te voldoen aan onze zorgplichten, de gemeentelijke taken voor het stedelijke oppervlaktewater en de water gerelateerde klimaatadaptatie-opgaven, werkt de gemeente met het Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie, en wordt het Uitvoeringsprogramma Water en Klimaatadaptatie (WKA) 2027-2032, bestuurlijk nog voorgelegd.
Voor het WKA (voorheen GRP) is vele jaren geleden een spaarvoorziening gevormd, specifiek voor vervangings- en verbeteringsinvesteringen voor riolering.
Beschikbare onderhoudsbudgetten in de rioleringsexploitatie zijn geraamd op € 7,0 miljoen.

Voor inzicht in de tariefontwikkeling van de rioolheffing, moet jaarlijks het kostendekkingsplan worden geactualiseerd. Hiermee kunnen we schoksgewijze aanpassingen van het tarief voorkomen. Om de schok voor het eigenarendeel niet te groot te maken is ervoor gekozen om de heffing van het gebruikersdeel aan te passen van 500 naar 300m3 per jaar.

In dit kostendekkingsplan, dat is geactualiseerd voor Begroting 2027, is ook een strategische langjarige prognose voor vervangings- en verbeteringsinvesteringen opgenomen. Deze prognose bevat een zo reëel mogelijke planning, maar we weten op voorhand niet exact hoe het realisatietraject verloopt. We verwachten voor Begroting 2027 een investeringsbedrag van € 17,0 miljoen. Dit wordt gedekt door hetsaldo van de spaarvoorziening voor riolen voor vervangings- en verbeteringsinvesteringen van €16,6 miljoen en door externe baten (€ 0,4 miljoen).

Gemeentelijk vastgoed

Beleidskader
Vanuit de verantwoordelijkheid als eigenaar verzorgt de gemeente het technisch, administratief en juridisch beheer van de in eigendom zijnde gebouwen, niet zijnde de panden waarvoor deze rol is ondergebracht bij derden, zoals o.a. de onderwijsgebouwen waarvan het eigendom bij de scholen ligt. De kantoorgebouwen voor eigen huisvesting en het Van Abbemuseum worden structureel beheerd en gerenoveerd vanuit een contract met IMPULS! en vallen ook buiten dit beleidskader. Conform het vastgestelde beleid en de “spelregels vastgoedbeleid 2020” hanteren wij in de gebouwenexploitatie Conditie Afhankelijk Onderhoud conform de NEN 2767 voor de permanente gemeentelijke gebouwen. Hierbij is ook het minimaal onderhoudsniveau vastgesteld op conditie 3 "redelijk", dat betekent dat de gebouwen dienen te voldoen aan de gestelde veiligheids- en functionaliteitseisen ten aanzien van het (beoogde) gebruik.
Kwaliteitsniveau
De actuele staat van onderhoud van de gemeentelijke gebouwen die permanent bij ons in beheer zijn voldoet, conform het uitgangspunt aan conditieniveau 3. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. Bij de panden die gepland staan voor verkoop of sloop, is er sprake van een aangepast onderhoudsregime, waarbij geldt dat verloedering niet acceptabel is.

Middelen:
Voor het planmatig onderhoud zijn naar verwachting voldoende middelen beschikbaar (inclusief de reserve/voorziening vastgoed eigenaarsonderhoud). Voor het dagelijks onderhoud is naar aanleiding van het gemelde structurele tekort het budget met ingang van 2027 verhoogd met €0,9 mln0.

De vervangingsinvesteringen in vastgoed worden niet meegenomen in deze paragraaf onderhoud kapitaalgoederen, deze staan in paragrafen 3i. Investeringen.