De jaarschijven van de investeringsplanning zijn herijkt waarbij op basis van een meer realistische planning verschuivingen naar latere jaren hebben plaatsgevonden en de nieuwe investeringen en vervangingsinvesteringen zijn toegevoegd. De financiële effecten zijn toegelicht in hoofdstuk 4.3.
We onderscheiden twee type investeringen: strategische investeringen en vervangingsinvesteringen (plus). De strategische investeringen zijn nodig om de schaalsprong en grootstedelijke opgaven in goede banen te leiden. Met de vervangingsinvesteringen (plus) houden we de bestaande investeringen op peil. Onderstaande tabel toont de investeringsplanning voor de komende vier jaar. Met bruto investeringen bedoelen we het totaal aan investeringen (inclusief de bijdrage van partners). Als gemeente staan wij voor het netto bedrag aan de lat.
Totale investeringsplanning x €1 mln | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Bruto strategische investeringen | 90.246 | 88.859 | 74.028 | 74.113 |
Externe dekking | 18.907 | 22.532 | 28.365 | 41.979 |
Netto strategische investeringen | 71.339 | 66.327 | 45.663 | 32.134 |
Bruto vervangingsinvesteringen (plus) | 192.442 | 157.515 | 115.153 | 67.162 |
Externe dekking | 7.834 | 705 | 10 | 21 |
Netto vervangingsinvesteringen (plus) | 184.608 | 156.810 | 115.143 | 67.141 |
Totaal bruto investeringsopgave | 282.688 | 246.374 | 189.181 | 141.275 |
Externe dekking | 26.741 | 23.237 | 28.375 | 42.000 |
Totaal netto investeringen | 255.947 | 223.137 | 160.806 | 99.275 |
Bovenstaande planning betekent niet dat op voorhand alle investeringen worden gerealiseerd in de beoogde jaarschijf. Dit blijft afhankelijk van (deels externe) factoren die niet allemaal beïnvloedbaar zijn, zoals afhankelijkheden van derden, gebrek aan personele capaciteit (in- en extern), materiaal schaarste, vertraagde of niet gelukte aanbestedingen en bezwaar en beroep in ruimtelijke procedures. De laatste jaren zien we een stijgende lijn in de realisatie van investeringen. De komende jaren verwachten we dat de stijgende lijn doorzet, mede door de versnelling nodig voor de groei van de stad.
In de tabel hierboven is de totale investeringsplanning voor de komende vier jaar opgenomen, waarbij alleen investeringen zijn opgenomen die ook daadwerkelijk in uitvoering gaan. Voor deze investeringen is investeringsbudget reeds vastgesteld. Geplande investeringen, waarvoor nog geen investeringsbudget is aangevraagd, zien we niet terug in bovenstaand overzicht. Daardoor is er een verschil tussen het overzicht van de totale investeringsplanning en de prognose tot 2040.
Strategische investeringen
De strategische investeringen betreffen de grote opgaven ten behoeve van de schaalsprong tot en met 2040. We verwachten dat de bruto opgave € 6,6 miljard euro is, waarvan de gemeente naar verwachting voor zo’n € 2,8 miljard aan de lat staat. De resterende middelen moeten komen van Rijk, Provincie en andere partners. Inzoomend op onze strategische investeringsagenda (ook in de tabel hieronder) zien we dat 90% van de bruto investeringsopgave ligt bij drie programmalijnen.
Bruto strategische investeringen t/m 2040 (per Q1 2025) | |
Programma | Miljard € |
|---|---|
1. Klimaat en weer | 1,3 |
2. Ondernemende en sociale stad | 0,1 |
3a. Woningbouw | 0,6 |
3b. Bereikbaarheid | 3,9 |
4. Fijne en veilige wijken | 0,1 |
5. Levendige stad | 0,9 |
Totaal | 6,6 |
Onderstaande tabel toont de grootste strategische investeringen (in financiële termen) en, voor zover bekend, de verwachte realisatiedatum, de totale investeringsbijdrage (globale raming, ex BTW) en een selectie van mijlpalen in 2027.
Naam | Realisatie | € mln | Beschrijving | Mijlpalen 2027 |
|---|---|---|---|---|
Multimodale Knoop | 2030 | 819 112 | Realisatie busstation, P&R, fietsenstalling en toeritten | De value engineeringsfase vindt plaats in het eerste semester van 2027. Ook wordt het functioneel PvE aangescherpt en wordt gestart met de uitwerking van het VO. |
Gebiedsontwikkeling Fellenoord | 2028 | 139 | Ontwikkeling binnenplanse projecten (ca. 6.800 woningen tot 2040) | Toewerken naar de uitvoering van clusters, met focus op clusters 1, 2, 4 en 9. Voor specifiek The Four (cluster 1b1) is start bouw voorzien, Ook wordt het Schetsontwerp van het Ruimtelijk Raamwerk opgeleverd en financieel verwerkt in de grondexploitatie. Deze werkzaamheden worden aangestuurd door Ontwikkelmaatschappij Fellenoord BV. |
Hoofd- en onderliggend wegennet (HWN-OWN) | 2028 fase 1 afgerond | 255 | Ontwikkeling regio – deel randweg | De verbreding van de onderdoorgang Erica bij de A58 inclusief aanleg vrijliggende bus infrastructuur, aanpassen van de op- en afritten, de verbreding van het noordelijk deel van de Spottersweg en het realiseren een fietsbrug over het Wilhelmina kanaal en de HOV3-aansluiting van de Oirschotsedijk richting BIC Noord. |
Schaalsprong OV (excl. HOV-4) | 2030 | 107 | Realisatie Brainportlijn | Momenteel loopt de regionale verkenning van de Brainportlijn. In het eerste kwartaal van 2027 zal een voorkeursalternatief voor de Brainportlijn en een bestuursovereenkomst met afspraken over het vervolg worden vastgesteld. |
Ontwikkelas Zuid-West (HOV4) | 2028 | 298 | Ontwikkeling snelle (bus) verbinding van centrum naar Veldhoven De Run, inclusief 11.400 woningen tot 2040 | We besteden de eerste delen van HOV4 aan, waarbij we de focus leggen op de delen in en rond het centrum en de kruising met de A2 Randweg. Ontwikkelingen binnen twee gebiedskaders worden verder uitgewerkt. Voor Kastelenplein wordt het omgevingsplan ter besluitvorming voorgelegd. |
Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid (vm Volks-huisvestingsfonds) | 2028 | Uitvoering van de projecten uit het Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid in Woensel-Zuid, bestaande uit de wijken Oud Woensel, Erp en Begijnbroek. | Effectueren uitvoeringsprogramma Pact Woensel Zuid. | |
Stationsgebied Zuid | 2028 | 70-93 | Ontwikkeling District-E, Edge en Lightyards (totaal ca 1150 woningen), incl. fietsenstalling, bovengronds halen Gender en herontwikkeling openbare ruimte Stationsweg en -plein. | Van de ontwikkelingen District-E en kantoorgebouw RED is start bouw voorzien. Ook de start van de uitvoering van de fietsenstalling Stationsplein Zuid en de openbare ruimte is verwacht in 2027. |
Binnenstad RPP | 2030 | 180 | Vastgoed – en gebiedsontwikke-lingen; o.a. Stadhuisplein, Schellens-kwartier, VDMA, Krabbedampad, Kanaalzone Zuid en herinrichting openbare ruimte van o.a. de binnenstad en het Wilhelminaplein. Toevoegen woningen, voorzieningen en realiseren klimaat adaptief aantrekkelijk openbaar gebied. De gebiedsontwikkeling Kanaalzone Zuid is toegevoegd aan het programma Binnenstad | Uitwerken masterplan openbare ruimte Stadhuisplein. Afronden ontwerpfase herinrichting binnenstad fase 3 en opstellen visie voor de herinrichting van De Markt (fase 4). Vaststellen gebiedskaders Moleneind en Krabbedampad. Doorlopen van de ruimtelijke procedures projecten o.a. aan het Stadhuisplein, Kanaalzone Zuid en Schellenkwartier. Oplevering van een heringericht Wilhelminaplein. |
Mobiliteitstransitie: Masterplan Mobiliteit | 2026-2040 | 626 | Pakket II en III | Uitvoeringsplan mobiliteit in balans (VCP en verbeterplan Ring). Voortzetten Uitvoering actiepakket I en voorbereiding actiepakket II |
Eindhoven Noordwest | 2030 | PM | Ontwikkeling BIC 2 | Afronden omgevingsvergunning fase 1 BIC 2 en start bouw door ontwikkelaar. |
Energie | 2026-2030 | 13,3 | Aanleg van energie infrastructuur, zoals warmtenetten ten behoeve van een duurzame energietransitie in de stad. Voor de eerste investeringen vanuit Eindhoven Energie BV is dekking. Vanaf 2027 wordt opnieuw gekeken naar dekking voor nieuwe ontwikkelingen. Voorlopig verwachten we Smart Thermisch Grid, ‘T Ven en Noord-Oost. | Vaststellen warmtekavels volgens het warmteprogramma Investeringen conform startportefeuille en aanvullend ontwikkelportfoli#o van Eindhoven Energie BV |
Vestigingsklimaat en voorzieningen | doorlopend | PM | Realisatie van een voorzieningenniveau passend bij schaalsprong stad | Uitvoering programma stedelijke en maatschappelijke voorzieningen |
Rijksmuseum Eindhoven | 2027 | 2,7 mln | Komen tot samenwerkingsovereenkomst in 2027 | De overeenkomst zal bindende afspraken bevatten over onder meer de samenwerking ten aanzien van het ontwerp, de bouw en de exploitatie van het Rijksmuseum Eindhoven (RME, gebouw en tuin) in de – te vergroten – groene long rondom de Dommel. In deze fase van het project zal ook inzicht worden gegeven in kosten die samenhangen met de grondverwerving en de kosten van bouwrijp maken |
Middelen voor strategische investeringen
We sparen voor het structurele deel van strategische investeringen via de structurele stelpost strategische kapitaallasten (SSKL). Onderstaande grafiek laat de ruimte per programma in de stelpost strategische kapitaallasten zien. In de paragraaf financiële toelichting beschrijven we hoe de extra gespaarde middelen in deze begroting verdeeld zijn over onderliggende onderwerpen.
Programma | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
1. Klimaat en weer | 2.924 | 1.403 | 746 | 746 |
3a. Woningbouw en fijne wijken - Beethoven deal | 174 | 228 | 245 | 325 |
3a. Woningbouw en fijne wijken - Knoop XL | 1.339 | 1.290 | 774 | 775 |
3b. Bereikbaarheid | 1.825 | 1.605 | 1.574 | 1.713 |
5. Levendige stad - Zorg | 481 | 539 | 961 | 943 |
5. Levendige stad - Sport | 106 | 164 | 586 | 568 |
5. Levendige stad - Openbare ruimte | 221 | 129 | 469 | 347 |
5. Levendige stad - Cultuur | 0 | 39 | 461 | 443 |
5. Levendige stad - Overig | 173 | 215 | 384 | 377 |
Totaal | 7.244 | 5.611 | 6.201 | 6.237 |
SSKL: toewijzingen (x € 1.000) | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Investerings | ||||||||
Programma | Cluster | Omschrijving | Cyclus | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | x € 1.000 | |
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Totaal toegewezen: | Totaal | -1.299 | -3.074 | -4.274 | -4.274 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Verduurzaming sport | 2024 B | -100 | -100 | -100 | -100 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Bundeling kleine posten | 2024 B | -95 | -95 | -95 | -95 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Deelneming EBE | 2025 B | -180 | -180 | -180 | -180 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Inzet EBE | 2026 (KN26) | -700 | -2.000 | -3.200 | -3.200 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Inzet lokaal waterstofnetwerk | 2026 (KN26) | - | -390 | -390 | -390 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Inzet aftakking DRC | 2026 (KN26) | -124 | -124 | -124 | -124 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Grondaankoop EHV N-W | 2026 (KN26) | -23 | -23 | -23 | -23 | ||
1. Klimaat en weer | Warmte- en energietransitie | Deelneming EBE | 2027 B | -77 | -162 | -162 | -162 | ||
2. Ondernemende stad | Eindhoven Noordwest | Totaal toegewezen: | Totaal | -600 | -600 | -600 | -600 | ||
2. Ondernemende stad | Eindhoven Noordwest | Overheveling naar levendige stad | 2026 (KN26) | -600 | -600 | -600 | -600 | ||
3a. Woningbouw en fijne wijken | Knoop XL | Totaal toegewezen: | Totaal | -3.211 | -3.211 | -3.411 | -3.411 | ||
3a. Woningbouw en fijne wijken | Knoop XL | Beethovendeal cofinanciering | 2025 B | -3.200 | -3.200 | -3.200 | -3.200 | ||
3a. Woningbouw en fijne wijken | Knoop XL | OR stationsgebied Zuid - Raiffeisenstraat | 2026 (KN26) | - | - | -200 | -200 | ||
3a. Woningbouw en fijne wijken | Knoop XL | Knoop XL Voorbereidingskosten stamriool | 2027 B | -11 | -11 | -11 | -11 | nvt | |
3a. Woningbouw en fijne wijken | Beethoven | Totaal toegewezen: | Totaal | -5.646 | -6.146 | -6.146 | -6.146 | ||
3a. Woningbouw en fijne wijken | Beethoven | Beethovendeal cofinanciering | 2025 B | -5.135 | -5.135 | -5.135 | -5.135 | ||
3a. Woningbouw en fijne wijken | Beethoven | BIC Noord | 2026 | -500 | -1.000 | -1.000 | -1.000 | ||
3a. Woningbouw en fijne wijken | Beethoven | Raamwerk Openb. R. Groots Gestel | 2027 B | -11 | -11 | -11 | -11 | nvt | |
3b. Bereikbaarheid | Versterking OV | Totaal toegewezen: | Totaal | -1.329 | -1.366 | -2.438 | -2.512 | ||
3b. Bereikbaarheid | Versterking OV | Beethovendeal cofinanciering | 2025 B | -680 | -461 | -409 | -409 | ||
3b. Bereikbaarheid | Versterking OV | HOV4 | 2025 B | -20 | -239 | -291 | -291 | ||
3b. Bereikbaarheid | Ontvlechting bereikbaarheid | Masterplan Mobiliteit | 2026 (KN26) | -524 | -524 | -524 | -524 | ||
3b. Bereikbaarheid | Ontvlechting bereikbaarheid | WOMO bereikbaarheid | 2027 B | - | -38 | -75 | -150 | 21.070 | |
3b. Bereikbaarheid | Ontvlechting bereikbaarheid | OV Knoop Eindhoven (MMK) | 2027 B | - | -1.035 | -1.035 | 33.000 | ||
3b. Bereikbaarheid | Ontvlechting bereikbaarheid | Voorkeursalternatief Multimodale Knoop | 2027 B | -105 | -104 | -104 | -103 | ||
4. Woningbouw en fijne wijken | Nat. Progr, Leefbaarh. en Veiligh. (NPLV) | Totaal toegewezen: | Totaal | -310 | -341 | -596 | -596 | ||
4. Woningbouw en fijne wijken | Nat. Progr, Leefbaarh. en Veiligh. (NPLV) | Inzet | 2025 B | -17 | -17 | -17 | -17 | ||
4. Woningbouw en fijne wijken | Nat. Progr, Leefbaarh. en Veiligh. (NPLV) | Verhulstplein en Echternachlaan | Dossier | -43 | -43 | -43 | -43 | ||
4. Woningbouw en fijne wijken | Nat. Progr, Leefbaarh. en Veiligh. (NPLV) | Stadsdeelbibliotheek 6 | 2026 (KN26) | - | -31 | -286 | -286 | ||
4. Woningbouw en fijne wijken | Nat. Progr, Leefbaarh. en Veiligh. (NPLV) | Maatschappelijke functies | 2026 (KN26) | -250 | -250 | -250 | -250 | ||
5. Levendige stad | Voorzieningen | Totaal toegewezen: | Totaal | -1.375 | -1.525 | -1.607 | -1.711 | ||
5. Levendige stad | Voorzieningen | Licentiefee DDW | 2024 BGW | -140 | -140 | -140 | -140 | ||
5. Levendige stad | Voorzieningen | Moderne stadsbieb | 2026 (KN26) | -500 | -500 | -500 | -500 | ||
5. Levendige stad | Voorzieningen | IHP sport | 2026 (KN26) | -100 | -100 | -100 | -100 | ||
5. Levendige stad | Voorzieningen | Erfgoed (monumenten) | 2026 (KN26) | -100 | -100 | -100 | -100 | ||
5. Levendige stad | Voorzieningen | Genderwig | 2027 B | -57 | -56 | -56 | -55 | 1.500 | |
5. Levendige stad | Voorzieningen | Stadsdommel (groenplan centrum) | 2027 B | - | -16 | -33 | -115 | 2.500 | |
5. Levendige stad | Voorzieningen | Genderpark | 2027 B | - | -39 | -39 | -38 | 850 | |
5. Levendige stad | Voorzieningen | Lichtbos - aanleg wandelpaden en vlonderpad | 2027 B | - | -13 | -75 | -75 | 2.000 | |
5. Levendige stad | Voorzieningen | Lichtbos- Fietspad Postdijk | 2027 B | - | - | -4 | -30 | 4.303 | |
5. Levendige stad | Voorzieningen | Sport in openbare ruimte | 2027 B | -275 | -275 | -275 | -275 | 2.550 | |
5. Levendige stad | Voorzieningen | Speelvoorzieningen | 2027 B | -170 | -170 | -170 | -170 | 1.600 | |
5. Levendige stad | Voorzieningen | Genneper parken | 2027 B | -33 | -116 | -115 | -113 | 2.520 | |
Totaal toegewezen | -13.770 | -16.263 | -19.072 | -19.250 | |||||
Totaal toegewezen in begroting 2027 | 2027 B | -739 | -1.011 | -2.165 | -2.343 | 71.893 |
Reserve Strategische Investeringen (RSI)
In RSI zijn incidentele middelen gereserveerd voor strategische investeringen, hiermee kunnen alleen incidentele investeringen worden gedekt. Dat kan zijn een bijdrage aan een investering van derden of voorbereidingskosten voor toekomstige investeringen. In de Begroting 2027 wordt voor een totaal van 27 mln aan nieuwe onttrekkingen gedaan.
Dit leidt tot het volgende verloop van de reserve Strategische investeringen:
(x € 1 mln) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
Stand reserve begin jaar | 19,9 | 15,8 | 5,7 | 0,9 | 2,3 |
Saldo onttrekkingen | -21,9 | -27,8 | -22,0 | -13,6 | -9,2 |
Vrijval uit stelpost strategische kapitaallasten | 17,8 | 17,6 | 17,2 | 15,0 | 10,6 |
Stand reserve einde jaar | 15,8 | 5,7 | 0,9 | 2,3 | 3,7 |
Middelen voor vervangingsinvesteringen (plus) en reserve
Vervangingsinvesteringen zijn nodig om onze (voorzieningen in de) stad op orde te houden. In de staat van investeringen (zie hieronder) is opgenomen aan welke vervangingsinvesteringen we op dit moment werken. In een aantal gevallen is het noodzakelijk/wenselijk om niet alleen te vervangen, maar ook een ‘upgrade’ te realiseren, een vervanging plus. De reserve bovenplanse voorzieningen zetten we in voor de vervangingsinvesteringen plus, dit wegen we integraal af. De stand van de reserve bovenplanse voorzieningen was bij de begroting 2026 1,0 miljoen. Jaarlijks wordt de afdracht van ontwikkelaars en van de eigen grondexploitaties toegevoegd (in 2026 4,2 miljoen). Er zijn geen voorstellen tot onttrekking opgenomen in de begroting 2027. In 2027 zal nog een storting worden toegevoegd aan de reserve. Onderstaande tabel geeft de vrije ruimte van de reserve per eind 2027 weer.
Reserve bovenplanse voorzieningen (x € 1 mln) | 2027 |
|---|---|
Vrije ruimte begroting 2026 | 1,0 |
Storting 2026 | 4,2 |
Storting begroting 2027 | pm |
Vrije ruimte | 5,2 |