1 Klimaat en weer

De opgave blijft groot en urgent
In juni 2026 heeft Nederland opnieuw een uitzonderlijke hittegolf ervaren met meerdere datum-warmterecords. Eerder dit jaar werden al records gebroken op 2, 3, 4 en 5 maart, en op 26 en 29 mei. Het NOS journaal heeft een nieuwsitem gewijd aan het grote hitteverschil binnen de gemeentegrenzen van Eindhoven waarbij de grondtemperatuur op sommige plekken zelfs de 47 graden Celsius raakte. De temperaturen blijven wereldwijd snel stijgen, met vele gevolgen voor o.a. gezondheid, biodiversiteit, leefbaarheid en economie.

Eindhovense doelstelling
Eindhoven neemt de verantwoordelijkheid om de stad klimaatbestendig in te richten en om de CO ₂ . -uitstoot flink terug te brengen. Dit doen we om klimaatverandering tegen te gaan en de negatieve effecten zoveel mogelijk te minimaliseren. Niet voor niets heeft Eindhoven in 2016 al stedelijke CO ₂ -doelen vastgelegd in een Klimaatverordening. Daarmee was Eindhoven de eerste en voor zover bekend enige stad die klimaatdoelen juridisch verankerde in regelgeving. In 2030 moet de uitstoot van broeikasgassen in Eindhoven ten opzichte van 1990 met minimaal 55% zijn teruggebracht. In 2050 moet deze zijn teruggebracht naar nul. We hebben deze klimaatdoelen bekrachtigd in het bestuursakkoord 'Samen vooruit, samen thuis!' en heeft een tussendoelstelling van 90% reductie van broeikasgassen in 2040 toegevoegd.

Aandachtspunten 2027
De uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk houdt het tempo van de groeiende en verduurzamende stad niet meer bij. Schaarste op het elektriciteitsnet zet daardoor een rem op de ontwikkelambities van de stad. Bijvoorbeeld bij de bouw van nieuwe woningen en voorzieningen, de uitbreiding van bedrijven, het aanleggen van laadinfrastructuur of het uitfaseren van aardgas.
De belangrijkste aandachtspunten in 2027 zijn 1) het uitbreiden en verder professionaliseren van de aanpak energiebesparing en het Energiehuis en 2) het zoeken naar oplossingen voor netcongestie. De oplossingen voor netschaarste liggen ten eerste in het vergroten van de capaciteit van het elektriciteitsnet. De effecten van de uitbreidingen zijn op z’n vroegst vanaf 2033 merkbaar, maar we pakken de handschoen op om vergunningverlening en andere noodzakelijke processen optimaal te stroomlijnen en waar mogelijk te versnellen. Het tweede spoor is het zo bewust mogelijk omgaan met het energiegebruik en de piekbelasting van het elektriciteitsnet.

Hoe staan we ervoor?
Het jaar 2024 laat opnieuw een daling van uitstoot zien (dit zijn de meest recente uitstootcijfers, 884 kiloton in 2024 t.o.v. 936 kiloton in 2023). Vooral binnen de industrie en de publieke voorzieningen is in 2024 de daling van het energieverbruik het best zichtbaar. De inzet op verduurzamingsmaatregelen zorgen naar verwachting voor een blijvende daling van uitstoot, al zal deze vanaf 2024 minder scherp zijn dan in 2022 en 2023. Dit komt omdat de effecten van de scherpe daling de afgelopen jaren (kleine winstmarge bedrijven en verwarming in woningen lager door hoge energieprijzen) eenmalig zijn en deels zullen wegebben. De eerste landelijke cijfers van 2025 lijken dat te bevestigen. Toch kunnen geopolitieke ontwikkelingen (o.a. oorlog Iran in 2026) opnieuw een grote invloed uitoefenen op de verduurzaming door hoge energieprijzen.

Data en Monitoring
De cijfers in de begroting en in klimaatrapportage (bijlage) komen uit de Regionale Klimaatmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek, de emissieregistratie van het RIVM en het Nationale Energie Verkenning-Rekensysteem (NEV-RS). De gehanteerde cijfers zijn specifiek voor Eindhoven. De meest recente cijfers uit de klimaatmonitor komen uit 2024, waar het kan gebruiken we cijfers uit 2025. De uitstoot in 1990, en daarmee ook de doelstelling van 55% reductie ten opzichte van 1990, is vastgesteld met behulp van de emissieregistratie van het RIVM. Cijfers uit eerdere jaren worden soms aangepast naar aanleiding van nieuwe inzichten, waardoor deze soms kunnen afwijken van rapportages uit eerdere jaren.

De Klimaatrapportage 2027 geeft een verdieping op de data rondom de energietransitie en CO ₂ -uitstoot. Daarnaast geeft de rapportage een samenvatting van de te verwachten ontwikkeling van de broeikasgasemissies en de effecten van lokale en inspanningen gericht op de energietransitie en circulariteit.

De volledige klimaatrapportage is ook online te raadplegen: Klimaatrapportage 2027

In het dashboard van ClimateView (Eindhoven - Klimaatactieplan voor 2030 ) modelleren we de verwachte uitstoot in 2030 als we onze doelstelling van 55% CO ₂ -reductie halen en wat we daarvoor moeten doen. We kunnen met deze software beter inschatten of onze inspanningen voldoende zijn, waar knelpunten zijn en of we moeten intensiveren. In ClimateView maken we gebruik van dezelfde cijfers als de klimaatrapportage, aangevuld met berekende socio-economische parameters, waarmee een modelmatige toekomstschets van de uitstoot wordt gemaakt. De klimaatrapportage kijkt terug op gerealiseerde uitstoot.

Groen

Groen en recreatie vormen het kloppend hart van een gezonde, veerkrachtige en aantrekkelijke stad. Ze versterken de biodiversiteit, maken de stad klimaatbestendiger, geven identiteit aan de leefomgeving en dragen bij aan het welzijn van alle inwoners. Van (speel)gazons, kruidenrijke grasstroken en gevelgroen tot plantsoenen, bomen, (stedelijk) bos, speelvoorzieningen, parken en natuurgebieden – elk stukje groene straat en plein telt. De groene hoofdstructuur is leidend voor de gezonde ontwikkeling van de stad. Door de groene ruimtes zorgvuldig te ontwikkelen en beheren, creëren we plekken waar mensen kunnen ontspannen, spelen en verbinden met de natuur. Daarbij werken we nauw samen met andere stedelijke thema’s zoals Wonen, Economie, Verkeer, Milieu en Duurzaamheid. Zo bouwen we samen aan een leefbare en toekomstbestendige stad. Ook in het beheer van het groen trekken we samen op met de teams voor Openbare Ruimte en Water. Want alleen door samenwerking zorgen we voor een gezonde, groene en uitnodigende leefomgeving voor iedereen.

Water

Het thema Water draagt bij aan het inzamelen en transporteren van afvalwater naar de rioolwaterzuivering. Het hemelwater wordt opgevangen, ingezameld en verwerkt. Daarnaast wordt overtallig grondwater afgevoerd om problemen bij wegen en woningen te voorkomen. In de projecten worden de straten vergroend en worden open waterstructuren zoals wadi's en waterbergingen aangebracht waardoor er ook wordt bijgedragen aan het vergroenen zoals aangegeven in de omgevingsvisie.
Door de klimaatverandering zullen zeer zware regenbuien vaker en heftiger optreden. In alle KNMI-scenario’s neemt intensiteit van extreme neerslag toe. Het traditionele rioolstelsel is niet ontworpen om deze grote hoeveelheden water te verwerken. De riolering is primair bedoeld voor de afvoer van regenwater van verhard oppervlak tijdens reguliere buien. Om bij grote hoosbuien schade te voorkomen, zijn aanvullende maatregelen nodig. Dat kan door infiltratie in de bodem, afvoer naar open water en kortdurende berging op straat of in de openbare ruimte. We moeten accepteren dat door toename van extreme neerslag vaker water op straat zal staan. In het algemeen is het niet acceptabel als water gebouwen in stroomt of doorgaande wegen langdurig onbegaanbaar maakt. Tegelijkertijd kennen we ook langere tijden van droogte waarvoor we water willen vasthouden. Per situatie moet de meest effectieve en doelmatige maatregel worden bepaald. Hierin hebben we een centrale rol. We zorgen voor alle regenwatervoorzieningen, zowel het traditionele riool als de andere voorzieningen in het openbare gebied. De waterschappen zijn verantwoordelijk voor het beheer van het oppervlaktewatersysteem. Eigenaren van gebouwen en percelen zijn verantwoordelijk voor het beschermen van hun eigendommen tegen wateroverlast. Ondanks alle maatregelen kan schade door extreem weer nooit volledig worden voorkomen.
De rioolheffing bestaat uit een eigenarendeel en een gebruikersdeel. Om de heffing voor het gebruikersdeel niet te veel te laten stijgen is ervoor gekozen om de heffingsgrondslag voor het gebruikersdeel in 2027 aan te passen van 500m3 naar 300m3 per jaar. Gebruikers onder de 300m3 zullen hier niets van merken. Ter info, een gemiddeld persoon gebruikt ongeveer 45m3 per jaar. Deze verandering wordt gerechtvaardigd doordat een hoger waterverbruik ook leidt tot meer gebruik van het rioolsysteem. Daarnaast willen we met deze maatregel stimuleren om het gebruik van drinkwater te beperken om zodoende de risico's op verdroging tegen te gaan.

In 2026 wordt het Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie 2027-2032 ter vaststelling aangeboden. De uitvoering van het programma wordt nader uitgewerkt in een Uitvoeringsprogramma Water en Klimaatadaptatie waarin ook de benodigde investeringen en financiering worden opgenomen. Eventuele aanpassingen van het rioolrecht worden via de reguliere begrotings- en besluitvormingscyclus vastgesteld.  

Milieu

Het thema Milieu en Duurzaamheid draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Dat doen we door de milieurisico’s en -belasting te beperken en de CO ₂ -uitstoot stadsbreed te verminderen.

Bij milieu betreft het de onderwerpen afval, bodem, geluid, lucht, licht, geur en gevaarlijke stoffen.  De milieuaspecten worden waar nodig en mogelijk toegepast bij keuzes in ruimtelijke ontwikkelingen.
Met beleid, maatregelen en handhaving dragen de milieuthema's bij aan de integrale gezonde en toekomstbestendige ontwikkeling van de stad. Ze hebben daarmee ook directe raakvlakken met uitwerking van ruimtelijke projecten. Het omgevingswetprogramma Gezonde Leefomgeving is vastgesteld waarmee we toewerken naar een groene, fijne en gezonde buurt voor iedere Eindhovenaar en uitwerking gegeven wordt van de Omgevingsvisie en Koers (2)040.

We werken aan het bereiken van minder huishoudelijk restafval en hergebruik van bruikbare materialen uit afvalstoffen. Doelstelling daarbij is om ons primair grondstofgebruik in 2030 te halveren en in 2050 een circulaire stad te zijn. We zorgen voor een kwalitatief, doelmatig en duurzaam systeem voor de inzameling van huishoudelijk afval.

We maken de bodem schoon en s turen op de optimale inrichting van de ondergrond, zodat we ruimte hebben voor o.a. groen en dat we het potentieel van aardwarmte optimaal benutten . We maken de lucht in de stad schoner en verminderen de geluidsbelasting door middel van (sanerings-)regelingen van het rijk voor wegen. Voor licht hanteren we het uitgangspunt dat verlichting toegepast wordt als het nodig is, licht wordt afgestemd op de ruimtelijke kenmerken en eisen, de activiteiten, het tijdstip en de daarbij behorende gewenste beleving. We beperken risico’s van gevaarlijke stoffen bij gebruik binnen bedrijven en tijdens transport en toetsen de effecten van elektromagnetische velden rond antennes en hoogspanningslijnen. We houden bedrijven aan wettelijke emissie-eisen (Vergunningen, Toezicht, Handhaving). We monitoren de milieubelasting en -beleving in de stad aan de hand van rekenmodellen, meetsystemen, inwonersbeleving en rapporteren daarover. Dit gebruiken we in de keuzes die gemaakt worden in ruimtelijke besluitvorming.

Duurzaamheid gaat over de transitie van fossiele energie naar schone en hernieuwbare energie en het zuiniger en slimmer omgaan met grondstoffen, om zo de CO ₂ -uitstoot drastisch te verminderen. We stimuleren hergebruik van bruikbare materialen uit afvalstoffen, gebruik van circulaire materialen, duurzame en biobased woningbouw en grondstoffen en producten die gezond zijn voor mens en milieu. Dat doen we door marktvraag te vergroten, (ruimtelijk) beleid te ontwikkelen en (keten)samenwerking te organiseren. Op strategische wijze werken we toe naar een betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem, waarbij we steeds minder aardgas gebruiken en woningen laten aansluiten op warmtenetten of warmtepompen. Dit wordt concreet in de proeftuinen aardgasvrije wijken. We faciliteren middels het energiebesparings-programma concrete besparings- en isolatiemaatregelen, met name in de gebieden waar de woningen met de laagste energielabels zijn. We werken samen met de woningcorporaties om dit alles te bewerkstelligen onder de noemer van het duurzaamheidspact. Op bedrijventerreinen werken we samen met onze bedrijven en ondernemers aan innovatieve oplossingen voor verduurzaming van bedrijfsprocessen en netcongestie. Via de programma’s Slim Verduurzamen Vastgoed en Slim Verduurzamen Gemeentelijke Gebouwen werken we aan de verduurzaming van ons eigen vastgoed.